  Vietnamese-HOWTO:LaTeX
  NGUYEN-DAI Quy, DaiQuy.Nguyen@ulg.ac.be
  10 JAN 1999

  Hng dn s dng ting Vit trong LaTeX
  ______________________________________________________________________

  Muc Luc

  1. C th dng ting Vit vi LaTeX ?

  2. Cc phin bn TeX/LaTeX no c th dng ting Vit ?

  3. Cc b font no l cn thit  chy trn teTeX ?

     3.1 Font ch TCVN-5712
     3.2 Font ch VISCII

  4. Lm th no  ti xung, ci t v s dng b font TCVN ?

     4.1 Ti xung (download)
     4.2 Chuyn t TrueType font sang dng Meta Font
     4.3 Ci t
     4.4 S dng trong LaTeX

  5. Gp , li v b sung

  ______________________________________________________________________

  1. C th dng ting Vit vi LaTeX ?

  Vng, bn c th dng ting Vit trong TeX/LaTeX nh cc ngn ng
  khc.  Ti liu m bn ang c y c vit ra nhm mc ch cho bn
  nhng gi  v nhng hng dn s khi  bn c th s dng ting
  Vit vi cc b m khc nhau vi LaTeX.

  2. Cc phin bn TeX/LaTeX no c th dng ting Vit ?

  V nguyn tc bn c th dng ting Vit trn tt c cc phin bn ca
  TeX/LaTeX trn cc h iu hnh khc nhau. Vn  t ra lc  l
  vic chuyn i cc b font cho tng thch vi cc h iu hnh .

  Hin ti tc gi  th nghim thnh cng cc b font Vit nam trn
  cc phin bn sau y :

  .  MikTeX v1.11 Windows9x/NT. y l h chng trnh kh mnh cho
     Windows 9x/NT ca tc gi Christian Schenk (cschenk@snafu.de).  Xin
     xem MikTeX Homepage <http://www.snafu.de/~cschenk/miktex/>  bit
     thm chi tit.

  .  teTeX v0.9 Linux. y l phin bn c cung cp cng vi
     RedHat-5.2.

  Tuy nhin tc gi cha c iu kin  c th th nghim trn cc
  phin bn TeX/LaTeX khc nh Unix TeX (trn Unix), NTeX (trn Linux)
  hoc cc phin bn dnh cho Macintosh. Cc kinh nghim ca ngi s
  dng cc chng trnh ny s l nhng b sung qu bu cho ti liu
  ny.

  3. Cc b font no l cn thit  chy trn teTeX ?

  Mt vn  khng n gin t ra cho ngi s dng ting Vit trong
  hu ht cc ng dng (Windows, Unix/Linux, DOS, Mac...) l dng b m
  no ? Mt cu hi khng d dng g  tm ra cu tr li. Ph thuc
  vo thi quen ca ngi s dng.  Mt s ngi thch dng b m ny,
  s khc th thch b m khc.  Tht ra s dng b m no khng quan
  trng, m quan trng l s dng nh th no ?


  C th tm tt s b cc b m ting Vit hin c trong v ngoi nc
  nh sau :

  .  Loi font 1 byte nh TCVN3-5712, VISCII, VIETWARE_F...
  .  Loi font 2 byte nh VNI-WIN, BK tpHCM2, VIETWARE_X...
  .  Loi font t hp nh Microsoft CP 1258, IBM CP 01129...

  Theo tc gi ca VietKey : Nhc im ca loi font 2-byte l cht
  lng ch khng tht p v hn na khng cho php to font Bitmap.
  Loi font ny, do cc nhc im trn, khng c  cp n trong ti
  liu ny. Loi font t hp cng c c k t c to font 2-byte nn
  cng khng nm trong khun kh ca ti liu ny.


  Ti liu ny  cp ch yu n loi font 1-byte. Do khng th cng
  mt lc c th lm vic vi tt c cc b font (do hn ch v thoi
  gian v iu kin my mc), tc gi  chn hai font tiu biu trong
  nhm ny l TCVN v VISCII. Tuy nhin theo cch thc ny th tt c
  cc loi font loi 1-byte c th chuyn i t dng TrueType sang Meta
  Font  dng c trong LaTeX.

  3.1. Font ch TCVN-5712

  y l b font ch  c cng nhn chnh thc  s dng ti Vit
  nam.  B font c thit k ch yu  dng TrueType dng cho cc ng
  dng trn Windows.

  Trn Internet b font ny c ti xung min ph t :
  <http://www.vnn.vn/> hoc  <http://home.vnn.vn/utilities/> km theo
  chng trnh g VietKey trong Windows 3.x/9x/NT.

  Phn tip theo y s trnh by chi tit lm th no  c th ci t
  v s dng b font TCVN vi LaTeX trn c Windows9x/NT v Linux.

  3.2. Font ch VISCII  

  y l sn phm ca Trichlor Organization <http://www.trichlor.org/>.
  B font ny c thit k cho hu ht cc h iu hnh : Windows, DOS,
  Unix/X-Windows v Macintosh. Vic ci t b font ny rt n gin v
  tt c  c thit k sn.

  Cc bn c th tm thy b font Computer Modern Roman (vncmr-2.2
  15/7/1996) cng vi hng dn ci t ti cc server
  CTAN:/language/vietnamese/vncmr/.  Tc gi l Werner Lemberg
  (a7621gac@awiuni11.bitnet)

  Nu cc bn thch dng TTF hn l CMR th c th ti xung b font
  VISCII  c chuyn t TTF sang bi tc gi T Thanh Bnh
  <http://infaut.et.uni-magdeburg.de/~binh/vietnam_tex.html>.

  4. Lm th no  ti xung, ci t v s dng b font TCVN ?

  4.1. Ti xung (download) 

  Cc b font TCVN c th c ti xung t cc server
  CTAN:/language/vietnamese/tcvn/

  Hoc c th c ti xung t mt trong cc a ch sau y:

  .  <http://members.xoom.com/quy/VietLUG/vlug/howtos/>
  .  <ftp://ltas18.ltas.ulg.ac.be/pub/vlug/howtos/>

  4.2. Chuyn t TrueType font sang dng Meta Font

  Bng cng c ttf2mf tc gi  chuyn cc font TCVN t dng TrueType
  sang dng Meta Font (vn*.mf).  T cc file ny cc chng trnh ca
  TeX s to ra cc file TeX font metrics (vn*.tfm). Tt c cc file ca
  c hai dng ny cng vi cc file nh ngha font v style c nn
  trong file tcvn-tex.tar.gz.

  4.3. Ci t

  T ccfile ti xung, cc bn s dng dng lnh sau  g nn cc file

                  $ gunzip tcvn-tex.tar.gz
                  $ tar xvf tcvn-tex.tar

  Cc bn s thu c cc th mc sau:

  .  doc: cha cc file hng dn v  v d.
  .  texinput: cha cc file nh ngha font v style cho TeX.  (*.fd,
     *.sty)
  .  source : cha cc file ngun ca Meta Font (vn*.mf)
  .  tfm : cha cc file TeX font metrics (vn*.tfm)

  Vic ci t tht ra ch n gin l copy cc file trn vo nhng th
  mc thch hp ca tex m bn ang s dng. Gi s rng bn  ci t
  cc phin bn TeX/LaTeX nh sau :

  .  i vi MikTeX:C:\texmf\ v C:\localtexmf\.  B font s c ci
     t vo th mc C:\localtexmf\.
  .  i vi teTeX:/usr/share/texmf/

  Vi qui c rng th mc ci t b font ting Vit l tcvn, sau y
  l cc bc cn thit  ci t:

  .  Copy cc file trong th muc texinput vo th mc tcvn.
     MikTeX: C:\localtexmf\tex\latex\tcvn\
     teTeX: /usr/share/texmf/tex/latex/tcvn/

  .  Copy cc file trong th mc source vo th mc cc file ngun ca
     Meta Font v d nh:
     MikTeX:C:\localtexmf\fonts\source\tcvn\
     teTeX:/usr/share/texmf/fonts/source/tcvn/

  .  i vi cc font tfm thng thng th khng cn ci t v khi bn
     bin dch file ngun TeX s t ng to ra cc file ny.  Tuy nhin
     trong trng hp phin bn ca bn khng c kh nng  bn c th
     ci t nh sau:
     MikTeX:C:\localtexmf\fonts\tfm\tcvn\
     teTeX:/usr/share/texmf/fonts/tfm/tcvn/

  Tip n, i vi teTeX bn phi thm mt dng sau vo trong file
  /usr/share/texmf/fontname/special.map :

                  vn  tcvn  vn

  Bc cui cng l cp nht bng c s d liu va mi c thm vo.
  Vi teTeX cc bn dng :

                  $ texhash

  Vi MikTeX bn chn [Programs]- [MikTeX]- [Maintenance]- [Refresh
  Filename Database] hoc t ca s DOS g lnh sau :

                  C:\initexmf -u

  4.4. S dng trong LaTeX

  Vi LaTeX, cc bn c th dng font ting Vit v d nh sau :

          \documentclass[12pt,a4paper]{article}
          \usepackage{tcvn}
          \begin{document}
                  ...
                  (Text in TCVN encoding)
                  ...
          \end{document}

  Khi bn dng package tcvn th cc font ch c nh ngha mc nh
  nh sau:

  .  Sans font : VnArial
  .  Roman font : VnTime
  .  Typewriter font : VnCourier

  Mun thay i font ch th dng cc lnh sau y:

  .  \VnArial : Font ch VnArial
  .  \VnArialB : Font ch VnArial Bold
  .  \VnArialI : Font ch VnArial Italic
  .  \VnArialBI : Font ch VnArial Bold and Italic
  .  \VnArialH : Font ch VnArial Hoa
  .  \VnCourier : Font ch VnCourier
  .  \VnCourierB : Font ch VnCourier Bold
  .  \VnCourierI : Font ch VnCourier Italic
  .  \VnCourierBI : Font ch VnCourier Bold and Italic
  .  \VnCourierH : Font ch VnCourier Hoa
  .  \VnTime :  Font ch  VnTime
  .  \VnTimeB :  Font ch  VnTime Bold
  .  \VnTimeI :  Font ch  VnTime Italic
  .  \VnTimeBI :  Font ch  VnTime Bold and Italic
  .  \VnTimeH :  Font ch  VnTime Hoa

  V d: Mun in dng ch 'Si gn' bng font VnTime ch m v c ln
  cc bn c th dng:

          {\VnTimeB {\Large Si gn}}

  Xem thm file vidu.tex trong th mc doc  bit chi tit cch dng.

  5. Gp , li v b sung

  Mi gp , li hoc b sung cho ti liu ny xin gi n :
  NGUYEN-DAI Quy <mailto:DaiQuy.Nguyen@ulg.ac.be>.
